HEPA Filtre Yıkanır mı, Yıkanırsa Ne Olur?

Bu blog yazımızda HEPA filtre yıkanır mı, yıkama işleminin riskleri neler, HEPA filtre yıkanırsa ne olur, yıkanabilir olanlar var mı, varsa nasıl yıkanmalı gibi soruları yanıtlayacağız. Malzeme yapısı son derece hassas olduğu için HEPA filtrenin yıkanabilirliği tartışmalı bir konudur.

HEPA Filtre Yıkanır mı?

Cihazınızda kullanılan HEPA hava filtresi “yıkanabilir” özellikte değilse kesinlikle yıkanmamalıdır. Üreticisinin “yıkanabilir” olarak etiketliği ürünler dışında HEPA sınıfı filtreler, yıkanmaz. Çünkü su ve temizleyici kimyasallar, filtrenin lifli yapısına zarar vererek etkinliğinin azalmasına yol açar. Sorun sadece etkinliğinin azalması da değildir, liflerin arasında zararlı oluşumlar (bakteriler vb.) gelişebilir ve bunlar ortama yayılabilir.

Bir filtreyi HEPA yapan, sıra dışı iç yapısıdır.

HEPA malzemesi, çoğunlukla cam ya da sentetik elyaftan yapılır. Elyaf ise mikroskobik çaplara sahip ultra ince liflerden örülür. Sistemin bu kadar yüksek performans göstermesinin arkasındaki tasarım, liflerin yerleşim biçimine dayanır. Sentetik ya da cam bazlı lifler (teller), filtre ortamında düz bir yol oluşmayacak şekilde, bir ağ labirenti oluşturmak amacıyla bükülür, döndürülür, iç içe geçirilir ve farklı yönlerde rastgele yerleştirilir. Bu yerleşim ve katmanlı yapı sayesinde farklı boyutlardaki partiküller yüksek verimlilikte yakalanabilir. Birbirinden farklı büyüklükteki partiküller, eylemsiz çarpma, kesme ve difüzyon adı verilen 3 fiziksel mekanizmanın kombinasyonuyla yakalanır (detaylı bilgi için HEPA filtre nasıl çalışır).

Yapısal özellikleri ve çalışma prensibi bağlamında değerlendirildiğinde HEPA’ları, vakumlamak ya da suyla temizlemek önerilmez. Çünkü bu tür işlemler, yapısındaki liflere zarar verebilir (büyük olasılıkla da verir). Yıkarsanız, bir süre filtrenize zarar vermediğinizi ve çalışmaya devam ettiğini düşünebilirsiniz ancak zamanla işlevini kaybetmeye başlayacaktır (detaylı bilgi için HEPA filtre temizliği nasıl yapılır).

Kaliteli bir HEPA, yıkanabilir özellikte olmayacaktır. Fakat bazı düşük sınıf HEPA’lar yıkanabilir özellikte olabilir. Yıkanabilir filtreler çoğunlukla elektrikli süpürgelerde kullanılmaktadır. Yine de yıkamamak çoğu durumda daha güvenlidir. Bunun yerine filtreyi doğrudan çöpe boşaltmak ya da yumuşak bir fırçayla nazikçe fırçalamak daha iyi sonuç verecektir.

Örnek Bir Deneysel Araştırma

Pekin merkezli Smart Air markası tarafından yapılan deneysel bir çalışmada, sadece suyla yıkanan ve bir gün kurumaya bırakılan HEPA sınıfı filtrelerin performansı test edilerek karşılaştırıldı. Yıkama işleminin, etkinliği ortalama %32 oranında azalttığı görülünce de 3 denemeden sonra araştırmaya devam bile edilmedi.

Yıkama işleminden önce ve sonra hava akış hızı ve partikül yakalama oranları karşılaştırıldı. Yıkamadan sonra HEPA’dan geçen hava miktarının arttığı gözlemlendi. Fakat partikül yakalama oranı ciddi miktarda düştü. Deneyi yapan araştırmacıların çıkarımı; yıkama işleminin, HEPA’nın liflerinden bir kısmını kırıp, lifler arasındaki boşlukları büyüttüğü yönünde. Bunun sonucu olarak hava akışı arttı ama riske edilmeyecek düzeyde verimlilik kaybı oluştu.

Sonuç olarak bu araştırma, teorik olarak varsaydığımız gibi, HEPA filtreyi suyla yıkamanın performansı önemli oranda düşürdüğünü gösteriyor.

HEPA Filtre Yıkanırsa Ne Olur?

HEPA filtre yıkanırsa;

1. Liflerin arasında biriken tozlar çamurlaşma yapabilir.
2. Filtrenin deforme olması hızlanabilir.
3. Filtrasyon verimliliği önemli ölçüde düşebilir.
4. Tamamen kurumamışsa filtrede bakteri oluşumu başlayabilir.
5. Liflerde deterjan kalıntıları kaldıysa yine zararlı oluşumlar gelişebilir.
6. Lif gözeneklerinde üreyen ve çoğalan zararlı oluşumlar, tekrar ortam havasına geri verilebilir.

HEPA’ların malzemesi, mikroskobik çaplara sahip liflerden örülür. Su ya da nemle temas ettiğinde lifli iç yapı, işlevini kaybedebilir veya tamamen bozulabilir.

Nelere Dikkat Edilmeli?

➤ HEPA, diğer filtrelerden farklıdır.

Bazı plastik ya da sünger filtrelerin yıkanmasında sorun olmayabilir (hijyen kurallarına tam anlamıyla uyulmalıdır). Fakat yıkanmasında sorun olmayan ürünler bile -zarar vermemek için- kimyasal temizleyicilerle yıkanmamalıdır.

HEPA’ları ise yalnızca kuru bir şekilde ve nazikçe fırçalayarak temizlemek daha iyidir. Hatta pek çok filtre, elle temizlenerek değil sadece çöp kutusuna boşaltılarak temizlenmelidir. Çöp kutusuna boşaltıldıktan sonra, yumuşak bir fırça yardımıyla kalan kaba kirlilik unsurları da yavaşça temizlenebilir.

FAKAT tüm temizleme yöntemleri, filtreye zarar verme potansiyeline sahiptir.

➤ Yıkanabilirlik üreticinin sorumluluğundadır.

Öncelikle vurgulamamız gereken şey; yıkanabilir bir HEPA’nın, ilgili üreticinin geliştirdiği teknolojinin ürünü olduğudur. Üreticiler, her ne kadar kullandıkları HEPA filtrenin yıkanabileceğini söylese de bu konuda yapılmış yeterince güvenilir çalışma bulunmamaktadır. Dolayısıyla da cihazındaki HEPA filtre yıkanabilir özellikte ise güvenebileceğiniz tek söz üreticinin sözüdür.

Tüm HEPA’lar aynı değildir. Nasıl temizleneceği konusunda her zaman, ilk olarak üretici talimatları izlenmelidir. Biz yedek filtre ürünlerimizi “tek kullanımlık” tasarlıyoruz. Ortalama 8-12 ay arasında da mutlaka değiştirilmelerini öneriyoruz. Çünkü bu yaklaşımın daha güvenli olduğunu biliyoruz.

➤ Bir noktada değişim mutlaka gereklidir.

Yıkanabilir olsa bile çok kez yıkanmış bir filtre, bir süre sonra mutlaka değiştirilmelidir. Çünkü malzemenin iç yapısı mikroskobik boyuttadır ve bakteri oluşumu olup olmadığını anlamak zordur. Ayrıca filtre doğru şekilde kurutulmazsa, bakteri riski de önemli ölçüde artacaktır. Bu durumda, cihaz artık beklenen işlevi yerine getirmediği gibi, tehlikeli sonuçlar da doğurabilir. Dolayısıyla uygun aralıklar değişim yapmayı ihmal etmemelisiniz (detaylı bilgi için doğru zamanda HEPA filtre değişimi için ipuçları).

➤ Dolu bir HEPA tehlikelidir.

Havadaki zararlı partikülleri tutar ve içine hapseder. Dolayısıyla da temizlik işlemleri son derece dikkatli yapılmalıdır. Çünkü zararlı partiküllerin bir kısmı tekrar ortama yayılabilir. Temizlik, yıkama ya da değişim işlemlerinin dış mekânda yapılması daha güvenlidir. Balkon ya da bahçede yapılabilir, fakat yine de partiküllerin havaya dağılıp havada asılı kalabileceği ve solunabileceği unutulmamalıdır. Maske ve eldiven kullanmak daha güvenli olacaktır.

Yıkanabilir HEPA Filtre Nasıl Temizlenir?

PURMED olarak yıkanabilir özellikte olsa bile HEPA filtrelerin yıkanmamasını öneriyoruz. Yıkama, filtrenin ömrünü uzatmadığı gibi, sağlık açısından son derece tehlikeli durumların oluşmasına da sebep olabilir. Temizlenecekse sadece kuru yöntemlerin kullanılması çok daha güvenlidir.

Adım adım yıkanabilir HEPA filtre nasıl temizlenir:

1. Kullanım Kılavuzu: Cihazın kullanım kılavuzunu mutlaka kontrol edin ve filtrenizin yıkanabilir özellikte olduğundan emin olun.
2. Güvenlik Önlemleri: Temizlik işlemine başlamadan önce, mutlaka eldiven ve maske takarak kendi güvenliğinizi sağlayın. HEPA; yakaladığı küf sporu, bakteri, toz akarı, mantar, mikrop vb. gibi zararlı partikülleri içine hapseder. Bunları solumamalısınız.
3. Güç Kaynağı: Elektrikle ilişkisini kesin ve cihazı kapatın.
4. Çıkartma: Cihazın kapağını açarak filtreyi dikkatlice dışarı alın.
5. Temizleme: Filtreyi doğrudan çöp kutusuna boşaltarak temizleyin. Küçük ve çok yumuşak bir fırçayla nazikçe fırçalayarak kalan kaba kirlilikleri temizleyebilirsiniz. Kaba kirleri temizlemek, yıkama işleminden daha iyi sonuç almanızı sağlayacaktır.
6. Yıkama: Tercihen evinizin dışında, akan suyun (ılık ya da soğuk) altına tutarak filtreyi sudan geçirebilirsiniz. Nazikçe döndürerek tüm yüzeylerin temizlendiğinden emin olun. Su basıncı çok yüksek olmamalıdır (basınçlı su, liflerine zarar verir).
7. Kurutma: Yıkama işleminin ardından tamamen kuruması için hava alan bir yerde bekletin. Kuruma süresi -ortam sıcaklığına bağlı olarak- bir gün sürebilir.
8. Yerleştirme: Tamamen kuru olduğundan eminseniz dikkatlice yerine yerleştirin ve cihazın kapağını kapatın. Doğru şekilde yerleştirdiğinizden emin olun.
9. Çalıştırma: Cihazı güç kaynağına bağlayıp çalıştırarak, temizliğin etkisini kontrol edin.

UYARILAR

Yıkama işleminden sonra cihazı çalıştırdığınızda tiz düdük sesi gibi bir ses geliyorsa, filtreniz muhtemelen zarar görmüştür ve mutlaka değişim yapılmalıdır.

Yıkama sırasında kesinlikle kimyasal temizleyiciler kullanmayın. Çünkü deterjan gibi yoğun kimyasallar ya da sabunlar, hassas lif yapısına zarar verir. Hatta liflerde zararlı oluşumların gelişmesine sebep olabilirler (çok yüksek ihtimalle olurlar).

Filtreyi hiçbir zaman nemli ya da ıslak şekilde yerine yerleştirmeyin. Mutlaka tamamen kurumasını bekleyin. Tamamen kurumadan yerine takarsanız cihaza da zarar verirsiniz.

Kuruması için asla doğrudan güneş ışığına maruz kalacak şekilde bırakmayın.

HEPA’nın Yıkanabilirliği Hakkında Sık Sorulanlar

HEPA filtre yıkanır mı yıkanırsa ne olur bağlamında detaylı bilgiler sunmaya çalıştık. PURMED olarak suyla temizleme yöntemini önermesek de en azından dikkat edilmesi gereken konular hakkında kullanıcıları uyarmak istedik.

Toparlamak gerekirse HEPA’ları temizlemek, yıkamak ve yıllarca tekrar tekrar kullanabilmek harika olurdu. Fakat arkasındaki teknoloji gereği bu oldukça zor bir hayaldir. PURMED olarak HEPA filtre yıkanır mı yıkanırsa ne olur konusundaki uyarılarımızı ve önerilerimizi paylaşmak istedik. Yıllardır edindiğimiz tecrübelere dayanarak, yıkamanın olası risklerinin çok fazla olduğunu tekrar vurgulamak isteriz. Filtreniz doygunluğa ulaştığında temizlemeye çalışmak yerine değiştirmenizi öneririz.